روان‌شناسى انگیزشی «خاستگاه،جایگاه،چشم اندازها»

[ناجی سواری، کارشناسی ارشد مشاوره، مدرس]

جایگاه انگیزش در روان شناسی

روان شناسی انگیزش جایگاه مهمی در روان شناسی دارد و چنین استنباط می ‌گردد که روان ‌شناسی انگیزش با مسائل و پدیده‌ هایی سر و‌‌ کار دارد که کل روان‌ شناسی با آن روبرو است. با کمی دقت می‌ توان دریافت که برای پژوهشگران این حوزه مسائل اساسی عبارتند از این که: چرا رفتار خاصی پدید می‌ آید؟ چرا رفتار هدف دار است؟ چرا رفتار به صورت پیوسته و متناوب اتفاق می ‌افتد؟

انگیزش یکى از مباحث جالب در روان شناسى است که با زندگى روزمره ارتباط مستقیم دارد.همه در فکر آن هستند که چگونه خود ودیگران را برای انجام دادن کاری با انگیزه کنند.البته باید توجه داشت که بر خلاف نظر عموم ،گاهی باید برای انجام ندادن کاری خود را با انگیزه کنیم،زیرا انگیزش علاوه بر گرایش،به اجتناب هم مربوط مى شود.بعبارت دیگر،گاهی برای اجتناب یا گریختن از رویدادی خاص باید خود را با انگیزه کنیم.بنابراین در تمام زمینه های زندگی(خواه گرایشی باشد یا اجتنابی)به مفاهیم انگیزشی برای هدایت کردن رفتار نیازمندیم.

انگیزش، مسائل مختلفی را در برمی‌ گیرد. چندین نظام انگیزشی انسان ها را در تلاش مداوم برای رفع حالت های ناخوشایند        می‌ دیدند، نظیر«فروید» که انسان را در یک میدان نبرد دائمی با نیرو های جنسی و پرخاشگری می‌ دید. در این حال چندین نظام انگیزشی، انسان ها را موجوداتی کنجکاو، هیجان خواه، با هدف و برنامه و تلاشگر در نظر می‌ گیرد. با این حال آن ها تا حدودی درست هستند و نه کاملا درست یا غلط. بنابراین انگیزش مسائل مختلفی را دربرمی‌ گیرد. انگیزش یک فرآیند است. انگیزش فرآیندی پویا است و نه ایستا. خیلی از انگیزه‌ ها(و نه همه آن ها) از یک فرآیند چهار مرحله‌ ای«پیش‌ بینی، برانگیختگی، عمل ‌رفتاری و پیامد» پیروی می‌ کنند. در مدت پیش بینی، فرد انتظار پیدایی انگیزه را دارد. ویژگی آن وجود یک حالت محرومیت و تمایل به هدف است. در مدت برانگیختگی، محرک درونی یا بیرونی انگیزه را تحریک نموده و به رفتار جهت می‌ دهد. در مدت عمل رفتاری، فرد برای نزدیک شدن یا دور شدن از شی هدف انگیز، به رفتار هدف‌ گرا می ‌پردازد. در مدت پیامد، فرد پیامد های سیری یا اشباع انگیزه(فروکشی انگیختگی) را تجربه می‌ کند هنگامی که رفتار توسط نیرو ها‌ی درونی(نظیر خستگی، کنجکاوی و …) برانگیخته شده باشد، خود گردان است. انگیزش خودگردان معمولا از گرایش ‌ها، نیاز ها و واکنش‌ های فردی به رفتار شخص ناشی می‌ شود. در مقابل زمانی که رفتار توسط نیروهای بیرونی(نظیر پول یا جایزه و …) برانگیخته می‌ شود، به صورت محیطی است. انگیزشی که توسط محیط کنترل می‌ شود، از پیامد های مصنوعی و بیرونی رفتار ناشی می‌ شود.

امروزه درمانگران،کارفرمایان،حکومت ها،مربیان،آموزگاران و والدین وخلاصه هر کسی که به نحوی می خواهد انگیزه ای را در دیگران ایجاد کند،به کمک روان شناسی انگیزش می تواند راهبردهایی را ابداع  نماید تا در این راستا دیگران رایاری دهد.

چشم انداز روان‌شناسى انگیزش

دپارتمان مشاوره و روان شناسی در پژوهش سرای فارابی تمام سعی خود را در زمینۀ ارتقای سطح انگیزش و پیشرفت تحصیلی،تقویت روحیۀ پژوهش،نشر آگاهی های لازم در خصوص عوامل موثر در ارتقای بهداشت روان،تقویت اعتماد به نفس،ایجاد نگرش مثبت و خودباوری در افراد و ایجاد نشاط و شادابی در بین معلمان و دانش آموزان خواهد نمود.

4 نظر

  1. 14-مطالب عالی بودندمتشکرم

  2. 28
    بسیار عالی

  3. خیلی عالیه

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شد